Welkom bij deze eerste editie. “Aantekeningen onderweg” is mijn wekelijkse terugblik: een plek waar ik flarden van studie, onverwachte verbanden en reflecties verzamel die ontstaan tussen de boeken, de muziek en het dagelijks leven. Geen academisch college, maar simpelweg het verslag van een reis die gaande is. De eerste stap van mijn reis door kennis, groei en innovatie.

In de steigers: Van Waarheid naar “Maken” (Ratzinger en Heidegger) Deze week ben ik ondergedompeld in Inleiding tot het christendom van Ratzinger. Ik werd gegrepen door de filosofische verschuiving van Verum est ens (waarheid is zijn) naar Verum quia factum (waarheid is wat gemaakt is). In de moderne wereld lijken we alleen nog te kunnen geloven in wat we zelf hebben geconstrueerd.

Deze reflectie sloot naadloos aan bij mijn aantekeningen over Heideggers essay over techniek. Heidegger waarschuwt dat we zijn verschoven van techné als poiesis (een “maken” dat de waarheid helpt zich te onthullen) naar technologie als puur controlemiddel. Het risico? Dat alles “Bestand” wordt: materiaal dat louter beschikbaar is voor gebruik. Inclusief de mens, die van hoeder van de waarheid verandert in een hulpbron die geëxploiteerd moet worden. Dit is wat Byung-Chul Han de “ondergang van het contemplatieve leven” noemt — de motor achter onze burn-out-maatschappij.

De Verbinding: Het plaatsvervangende leven Terwijl ik deze thema’s uitdiepte, luisterde ik naar Joko Beck op Waking Up. Zij spreekt over het “plaatsvervangende leven” (substitute life): een narratief van sociale druk en “moeten” dat ons weghoudt van een authentiek bestaan.

Zie je het verband? Als onze waarheid alleen nog is wat we “produceren” (Ratzinger) en we de wereld uitsluitend bekijken door de bril van controle (Heideggers Gestell), eindigen we met het construeren van een gekunsteld verhaal dat ons afleidt van de pure realiteit. De redding ligt in het terugkeren naar de mens, niet als hulpbron, maar als onmisbaar middel voor het onthullen van de waarheid.

De Inspiratie: De prijs van creatie (Puccini) Om de cirkel rond te maken, keek ik de serie over het leven van Puccini. Kunst en cultuur zijn perfecte voorbeelden van poëtische activiteiten: ze onthullen iets van de wereld zonder deze uit te putten. Het zien van de strijd van een genie om authenticiteit te vertalen naar muziek herinnerde me eraan dat er tussen het “plaatsvervangende leven” en de “waarheid van het zijn” de discipline van creatie ligt. Puccini wachtte niet alleen op inspiratie; hij dwong het af vanuit een echte, niet-gekunstelde emotie.

Uit mijn archief Al dit praten over aandacht en systemen deed me denken aan hoe we deze inzichten organiseren, zodat ze niet verloren gaan in de dagelijkse ruis. Vandaag heb ik een nieuw artikel gepubliceerd dat dieper op dit thema ingaat:

Lees ook: De Wetenschap van het Eureka-moment. Hoe Inzicht het Leren Versnelt

In dit bericht onderzoek ik hoe het plezier van inzicht kan worden omgezet in een blijvend geheugen, zodat studeren geen steriele oefening blijft.

Tot volgende week!