Er zijn twee manieren om een probleem op te lossen: de eerste is iteratief, waarbij we wiskundige formules of lineaire logische stappen volgen. De tweede manier vindt echter plaats via inzicht.

Inzicht is die onmiddellijke intuïtie, de “eureka” van Archimedes; die flits van helderheid die plotseling komt opzetten, vaak onder de douche. Tijdens mijn studie werd het me al snel duidelijk hoe dit fenomeen verbonden is met het [[Default Mode Network]], het neurale netwerk dat actief wordt wanneer we onze gedachten de vrije loop laten.

Het experiment: Het onzichtbare decoderen

Onderzoeker Maxi Becker van de Humboldt Universiteit in Berlijn heeft dit proces geanalyseerd met behulp van functionele MRI (fMRI). De studie richtte zich op hoe de hersenen reageren op Mooney Images: zwart-witafbeeldingen met een hoog contrast waarbij het onderwerp aanvankelijk niet te onderscheiden is van de achtergrond.

Wanneer we deze beelden bekijken, doorlopen we verschillende fasen:

1. Actief zoeken: Het brein zoekt naar elementen om de visuele chaos te decoderen en te herleiden naar bekende patronen (een proces dat lijkt op het Pareidolie-fenomeen).

2. Stagnatie: Deze fase kan enkele seconden tot meerdere minuten duren.

3. Herkenning: Plotseling “ziet” het brein de figuur.

Dit moment wordt de Representational Change (“representationele” verandering) genoemd. Het beeld, dat eerst betekenisloos was, stemt het brein af op een nieuwe manier van interpreteren. Zodra het herkend is, is het onmogelijk om het “niet meer te zien”.

De anatomie van de Eureka: Drie gebieden in het spel

Uit het onderzoek blijkt dat deze verandering van perspectief het resultaat is van een samenspel tussen drie hersengebieden:

• VOTC (Ventrale occipitotemporale cortex): Het gebied dat gespecialiseerd is in de herkenning van visuele patronen en vormen.

• Hippocampus: Fungeert als een “discrepantie-detector”. Vanuit het perspectief van het Bayesiaanse brein (volgende week komt er een artikel over) zorgt de hippocampus ervoor dat de realiteit overeenkomt met onze verwachtingen. Wanneer de voorspelling (“het is een betekenisloos beeld”) faalt omdat de VOTC een patroon vindt, wordt de hippocampus krachtig geactiveerd.

• Amygdala: Beheert emoties. Dit gebied is verantwoordelijk voor de plezierige ontlading die gepaard gaat met het inzicht.

De “Superkracht”: Het Insight-memory advantage

Het meest fascinerende deel van dit onderzoek — en wat ik het meest kan gebruiken voor mijn eigen leerproces — betreft het geheugen. Het proces eindigt als volgt: met de “lijm” van de amygdala (het plezier), slaat het brein het inzicht op in het langetermijngeheugen.

Dit fenomeen staat bekend als het Insight-memory advantage.

Reflectie voor de studie

Waarom versterkt inzicht het geheugen zo enorm?

1. Inspanning en Beloning: Het brein beloont het oplossen van een raadsel. De cognitieve “moeite” om het beeld te decoderen creëert een spanning die vrijkomt bij het inzicht.

2. Emotionele Markering: De positieve emotie dient als een signaal van belang. Het brein zegt: “Als het me zoveel moeite kostte om dit te begrijpen en het zo bevredigend was, dan moet het waardevolle informatie zijn.”

Concluderend suggereert deze studie dat we om effectief te leren niet alleen data moeten verzamelen (het iteratieve proces), maar actief moeten zoeken naar die “representationele verandering”. Jezelf voorbij het eerste moment van verwarring duwen is precies wat ervoor zorgt dat concepten voor altijd blijven hangen.