Het eerste jaar nadat je een bamboezaadje plant, gebeurt er niets. Je doet niets anders dan water geven en de grond lichtjes omwoelen. Elke dag opnieuw. Je ziet niets, en toch accepteer je de stilte van de aarde: het is nog maar net begonnen, het kan niet anders zijn.

Het tweede jaar ga je door: water, zon, afwachten. Geen beweging.

Het derde jaar is hetzelfde. Soms verras je jezelf terwijl je zoekt naar een teken: een barst in de grond, een groene spriet. Niets. Teleurstelling komt naar boven, maar je weet het nog te beheersen.

In het vierde jaar wordt de stem van die teleurstelling dwingender. Ze vraagt om rekenschap voor de geïnvesteerde tijd, ze trekt je in twijfel, ze fluistert dat je het allemaal verkeerd hebt gedaan: “Misschien ben ik niet capabel. Misschien is deze grond niet geschikt voor mijn plant. Misschien heb ik vier jaar verspild.”

En dan gebeurt het.

In het vijfde jaar geef je, bijna uit gewoonte, weer water. En dan verschijnt er een scheut. Hij groeit niet langzaam: jouw bamboe, die je vijf jaar lang hebt verzorgd zonder resultaat te zien, schiet in slechts zes weken tijd vijfentwintig meter de lucht in.

Terwijl je ernaar kijkt, ben je geneigd te zeggen: «Hij is in zes weken gegroeid». Maar de waarheid is dat hij al vijf jaar aan het groeien was — daar waar niemand het zag.

Deze krachtige metafoor komt uit het ‘Handboek Natuurlijk Leiderschap‘ van Lia van Loo. Een inspirerend boek dat ik mocht lenen van Ruben van den Burg, en dat mij deed inzien dat mijn website precies ditzelfde proces volgde.

Toen ik aan het eind van 2025 naar de statistieken van mijn website keek, voelde ik me een beetje zo: 18.355 weergaven. Het is geen getal dat de balans op het internet doet doorslaan, maar het verandert mijn kijk op het proces radicaal. Het is de bevestiging dat het enthousiasme om te leren en de wens om te delen — zachtjes, met traagheid — een thuis hebben gevonden.

Ik herinner me goed dat ik begon. Ik voelde de behoefte om niet langer overgeleverd te zijn aan sociale media; het idee dat een algoritme besliste of en wanneer mijn woorden iemand konden ontmoeten, ontnam me mijn vrijheid. Ik wilde een eigen plek: traag, solide, bewoonbaar.

Ik pakte een notitieboek en begon te ontwerpen. Ik studeerde, experimenteerde, maakte fouten en corrigeerde ze. Ik leerde dat je, om iets echts op te bouwen, bronnen moet kunnen selecteren en lezen niet om te consumeren, maar om op te bouwen. Ik schreef veel, vaak alleen maar om orde te scheppen in mezelf. Schrijven is voor mij altijd dit geweest: zachtjes zeggen: «Ik was er, en dit is wat ik zag».

Na verloop van tijd merkte ik dat ik niet alleen een website bouwde: ik leerde een andere manier om in de wereld te staan, waarbij de handeling zelf onthult wie we zijn. Terwijl de technologie me richting directheid en snelheid duwde, voelde ik dat hoe harder ik rende, hoe minder ik zag.

Ik voelde toen de behoefte om terug te keren naar oude instrumenten: geheugen, discipline, logica, retorica en grammatica. Ik probeerde het Trivium in de 21e eeuw toe te passen, niet uit nostalgie, maar om die kwaliteiten terug te winnen die mij authentiek maken. Menselijk.

Tijdens dit proces heb ik geleerd dat onze keuzes ons vormen. We leven met de verleiding dat het hebben van oneindige mogelijkheden betekent dat we ze allemaal moeten beleven. Dat is niet zo. Elke beslissing is een opgave — een fundamenteel concept om de illusie van oneindige keuzes te overwinnen — en juist die opgave schetst een biografie, een richting, een karakter.

Het bouwen van deze site, het schrijven met traagheid en het terugkeren naar de artes liberales waren keuzes. Keuzes die vooruitblikken, maar die ook degenen eren die vóór mij kwamen.

Vandaag zie ik, kijkend naar dat getal op het scherm, niet alleen statistische gegevens. Ik zie jaren van zorg, twijfels en pogingen. Ik zie mijn bamboe die eindelijk bloeit. Ik voel de diepe vreugde van iemand die gestopt is met het najagen van het uiterlijke om het innerlijke te cultiveren.

Wat er echt toe doet, is niet de uiteindelijke explosie, maar de dagelijkse trouw aan kleine handelingen: lezen, observeren, studeren, herinneren, schrijven.

2026 is begonnen. Ik blijf water geven, zonder haast en zonder lawaai.