Deze week verplaatste de reis zich naar een andere coördinaat: niet langer de ruimte of productiviteit, maar de terugkeer. De terugkeer naar huis, naar het heden, naar een tijd die niet enkel uit “consumptie” bestaat.

De afstand en het gevoel van “Thuis”

Terwijl ik luisterde naar The Open Path van Elias Amidon op Waking Up, werd ik gegrepen door zijn concept van “afstand”. Amidon vertelt hoe hij als kind, liggend in bed terwijl hij de zon door de takken zag schijnen, een absoluut gevoel van verbondenheid ervoer. Maar zodra hij opstond, ontstonden de afstanden: het ontbijt, school, en na verloop van tijd steeds complexere doelen, zoals leven, werk en familie. We zijn deze mijlpalen gaan verwarren met geluk, waardoor we “ballingen” zijn geworden die steeds verder weg raken van dat oorspronkelijke gevoel.

Dat “thuis” is volgens Amidon geen fysieke plek die we moeten bereiken: het zit altijd in ons. Afstanden overbruggen betekent simpelweg stoppen met ze buiten onszelf te zoeken. Dit thema raakt direct aan ons vermogen om aanwezig te blijven, een concept dat ik al eerder aanstipte in mijn reflectie over technisch en spiritueel geheugen, waarbij herinnering niet slechts een gearchiveerd bestand is, maar de daad van het bewonen van je eigen geschiedenis.

Het “Eerste Moment” en de Grens

Amidon spreekt ook over het first moment: dat microscopische ogenblik tussen het moment dat sterft en het moment dat geboren wordt. Het deed me denken aan hoe de mens inherent een grens is tussen het bekende en het onbekende. En precies hier lost de illusie van het “Ik” op. In non-duale meditatie is dat moment Bewustzijn. Voor soefi’s is dat moment God. Voor Augustinus is het de herinnering, opgevat als een aangeboren bewustzijn van universele waarheden, die op hun beurt een spiegel van God zijn. Het is de drang naar het onzichtbare die ons terugbrengt naar het Geheel – zoals ook de Talmoed zegt – een spanning tussen geest en realiteit die ik vaak terugvond in mijn overpeinzingen over Heidegger, Praxis en Poiesis.

Een paleis in de tijd: De Sjabbat

Al deze reflecties over aanwezigheid kwamen samen tijdens het lezen van De Sjabbat van Abraham Joshua Heschel. Ik kwam dit boek bijna toevallig tegen tijdens mijn studie van de maankalender en de joodse traditie, gefascineerd door het idee om de zondag niet als het einde, maar als de eerste dag van de week te zien. In de joodse traditie is de Sjabbat geen dag om “de batterij op te laden” (die functionele pauze ten dienste van het systeem waar Byung-Chul Han over spreekt). Het is een “paleis in de tijd“. Het is het moment waarop men stopt om te rusten in de Betekenis. In navolging van Ratzinger is geloof precies dit: het aanvaarden van een Betekenis die we niet zelf hebben gefabriceerd.

De Paradox van de Overvloed (Dopamine en Hormese)

Om echter te kunnen contempleren, moet de spiegel van de aandacht schoon zijn. Ik volgde een masterclass van Anna Lembke over Dopamine Detox en werd getroffen door de “Plenty Paradox”: hoe welvarender een land, hoe ongelukkiger de inwoners. We zijn verslaafd aan prikkels die ons evenwicht verstoren. De oplossing? Hormese: onszelf blootstellen aan gecontroleerde, kleine hoeveelheden stress om het lichaam aan te zetten zelf dopamine aan te maken. Het probleem is immers niet de dopamine zelf, maar de overbelasting waaraan we gewend zijn geraakt door middelen als smartphones en sociale media.

Deze detox in de praktijk brengen betekent radicale keuzes maken voor je mentale vrijheid. Het is hetzelfde principe dat mij ertoe bracht te kiezen voor onconventionele paden, zoals toen ik besloot Spotify te verlaten om te ontsnappen aan de onmiddellijke bevrediging van het algoritme en het plezier (en de moeite) van muzikale ontdekking terug te vinden.

Creatieve aantekeningen: Verhalen schrijven

In deze hele “terugkeer naar huis” heb ik een oude droom herontdekt: het schrijven van korte verhalen. Ik heb besloten dit weer centraal te stellen in mijn creatieve leven. Het is mijn persoonlijke poiesis. In dit proces bevestigde het herlezen van momenten als deze – ja, helaas alleen in het Italiaans… – wat Amidon zei: om het goddelijke in het alledaagse te vinden, hoef je geen afstanden af te leggen, maar hoef je alleen maar te kijken naar wat er al is.