Men zegt dat volwassen worden eigenlijk niets anders is dan een lange reis om weer te worden wie we als kind waren. Ken je dat gevoel wanneer je een jeugdvriend na jaren weerziet en het lijkt alsof jullie elkaar gisteren nog hebben gesproken? Welnu, jezelf terugvinden is een vergelijkbaar proces: een soort “exfoliatie” om de maskers en mythes af te werpen die we alleen maar accepteren om bij de groep te horen.

Kind blijven om levendig te blijven Sertillanges zei ooit dat de garantie voor een goede wetenschapper zijn vermogen is om kind te blijven. Het is die mix van nieuwsgierigheid, verbeeldingskracht en het vermogen om je te verwonderen over het mysterie, die ons behoedt voor dorheid. Misschien ligt de sleutel naar een minder materialistisch en spiritueler leven precies hier: offer de magie van de wereld niet op aan het altaar van een geluk dat we, rennend en jagend, toch nooit zullen bereiken.

De laatste tijd dacht ik na over hoe krachtig het lezen van biografieën van grote persoonlijkheden kan zijn. Het is niet alleen nieuwsgierigheid; het is een manier om onze verbeelding te voeden. Zien hoe anderen gigantische uitdagingen aangingen, stelt ons in staat om nieuwe wegen voor onszelf te “visualiseren”. Het is alsof je jezelf omringt met wijze vrienden van wie je gezonde gewoontes kunt leren. Een praktische oefening waar ik mee bezig ben: historische figuren zoeken die resoneren met mijn persoonlijkheid en daar een periode van diepgaande studie aan wijden (bijvoorbeeld zes maanden). En nee, dat betekent niet dat ik slechts één boek tegelijk lees: in dit artikel leg ik de effectieve leestechnieken uit die ik gebruik om meerdere teksten tegelijkertijd te beheren.

Lees ook: Effectief Lezen: Lees als een Bouwer

Kunst als vluchtroute en verbinding Goethe herinnerde me aan iets prachtigs: “Om de wereld te ontvluchten is er geen zekerder middel dan de kunst; en er is niets beter dan kunst om contact te houden met de wereld.” De kunstenaar heeft, zoals ook Heidegger uitlegt, de gave om het immateriële te vertalen naar iets echts. We hebben dit altijd nodig, zowel in het diepste verdriet als in de grootste vreugde, omdat het ons in staat stelt afstand te nemen van de dagelijkse chaos zonder het contact met de essentie van de dingen te verliezen.

Schaken en “doelloze” activiteiten Dit alles bracht me terug bij het concept van atelische activiteiten: dingen die we niet doen om een einddoel te bereiken, maar puur voor het plezier van het proces zelf. Mijn studie van het schaken is precies dat. Terwijl ik de handleiding My System van Nimzowitsch volg en partijen analyseer op de club, weet ik donders goed dat ik nooit een wereldkampioen zal worden. Toch leer ik ontzettend veel over deze kunst en vooral over kanten van mijn karakter die anders verborgen zouden blijven. Het is mijn sportschool voor bewustwording.

Tussen haakjes, ik heb op Netflix de documentaire over Judit Polgár gezien, Queen of Chess. Een aanrader. Het zette me aan het denken over hoe snel we oordelen over andere culturen, terwijl we vergeten dat men tot voor kort ook bij ons dacht dat vrouwen “simpelweg niet in staat waren” om te schaken. Haar verhaal is het resultaat van een opvoedingsexperiment van haar vader: bewijzen dat genialiteit kan worden opgebouwd met de juiste methode. Het liet me achter met een open vraag: hoeveel van ons leven zijn we bereid te “wijden” om ergens in uit te blinken?

Aandacht ontgiften Om dit alles te kunnen ervaren – de verwondering, de studie, de kunst – is echter een heldere geest nodig. Deze week heb ik mijn aantekeningen van de masterclass van Anna Lembke geordend, wat resulteerde in een heel praktische post over hoe we onze “Dopamine Nation” en digitale verslaving kunnen beheersen. Lees het hier: Dopamine Nation: Een praktische gids voor digitale detox